- MSM (metylosulfonylometan, dimetylosulfon) to organiczny związek siarki o wzorze (CH₃)₂SO₂, zawierający ok. 34% siarki.
- Naturalnie występuje w śladowych ilościach w mleku, kawie, herbacie i warzywach; do suplementów produkuje się go przez utlenianie DMSO.
- Badania wskazują na możliwe działanie przeciwzapalne i łagodzenie bólu stawów, ale są nieliczne – w UE MSM nie ma zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych.
- W badaniach stosowano zwykle 1,5–6 g dziennie; najczęstsze skutki uboczne to łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe.
- Dla producentów liczy się czystość (min. 99,9%), metoda oczyszczania (destylacja lub krystalizacja) i granulacja.
W skrócie: MSM, czyli metylosulfonylometan (dimetylosulfon), to organiczny związek siarki o wzorze (CH₃)₂SO₂ – potocznie nazywany siarką organiczną. Ma postać białego, bezwonnego proszku i zawiera ok. 34% siarki. W żywności występuje tylko w śladowych ilościach, dlatego do suplementów diety produkuje się go przemysłowo. Stosuje się go głównie w preparatach na stawy, dla sportowców i w produktach „beauty from within” na skórę, włosy i paznokcie. Badania sugerują działanie przeciwzapalne i zmniejszenie bólu stawów, ale są nieliczne, a w UE MSM nie ma zatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych. W typowych dawkach (1–3 g dziennie) jest dobrze tolerowany.
Co to jest MSM, czyli siarka organiczna?
MSM to skrót od angielskiej nazwy methylsulfonylmethane, czyli metylosulfonylometan. Ten sam związek nazywa się też dimetylosulfonem (DMSO₂). To organiczny związek siarki, w którym atom siarki jest połączony z dwiema grupami metylowymi i dwoma atomami tlenu. Siarka stanowi ok. 34% jego masy, dlatego MSM bywa traktowany jako wygodne źródło siarki w suplementach.
Określenie „siarka organiczna” jest potoczne. Siarka występuje w organizmie w wielu związkach organicznych – przede wszystkim w aminokwasach metioninie i cysteinie, a także w glutationie, keratynie, kolagenie, koenzymie A, biotynie i tiaminie. Główne źródło siarki w diecie to białko, a nie MSM. Gdy jednak mówi się o suplemencie „siarka organiczna”, prawie zawsze chodzi właśnie o MSM. Po angielsku taki produkt to MSM lub organic sulfur.
MSM jest też naturalnym metabolitem DMSO (dimetylosulfotlenku). W organizmie częściowo wydala się z moczem w niezmienionej postaci, a część siarki może zostać wbudowana w związki zawierające siarkę, np. metioninę.
Jaki jest wzór i jakie właściwości ma MSM?
Metylosulfonylometan to prosty, bardzo stabilny związek. Najważniejsze parametry:
| Cecha | MSM (metylosulfonylometan) |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C₂H₆O₂S |
| Wzór półstrukturalny | (CH₃)₂SO₂, czyli CH₃–SO₂–CH₃ |
| Masa molowa | 94,13 g/mol |
| Zawartość siarki | ok. 34% |
| Numer CAS | 67-71-0 |
| Postać | biały, krystaliczny proszek lub granulat, bez zapachu, o lekko gorzkim smaku |
| Temperatura topnienia | ok. 109°C |
| Temperatura wrzenia | ok. 238°C |
| Rozpuszczalność | dobra w wodzie, słabsza w etanolu |
MSM jest chemicznie mało reaktywny, nie rozkłada się w typowych procesach produkcji żywności i suplementów i jest odporny na wysoką temperaturę. Nie ma charakterystycznego zapachu, którym odznacza się DMSO. Lekko gorzki smak trzeba uwzględnić przy recepturach napojów i proszków do rozpuszczania.
Gdzie występuje MSM i jak się go produkuje?
MSM jest częścią naturalnego obiegu siarki. Fitoplankton w oceanach wytwarza dimetylosiarczek, który w atmosferze utlenia się do DMSO i MSM, a następnie z deszczem trafia do gleby i roślin. Dlatego MSM występuje w żywności, ale tylko w śladowych ilościach – rzędu miligramów na kilogram lub mniej. Najwięcej podaje się dla:
- mleka krowiego,
- kawy i herbaty,
- pomidorów, boćwiny, kukurydzy i lucerny,
- piwa.
Z diety dostarczamy więc MSM w ilościach miligramowych, podczas gdy w suplementach i badaniach stosuje się gramy dziennie. Związek jest też wrażliwy na obróbkę i przetwarzanie żywności.
MSM stosowany w suplementach powstaje przemysłowo – najczęściej przez utlenianie DMSO nadtlenkiem wodoru. Surowiec oczyszcza się następnie przez destylację albo krystalizację. Destylacja pozwala uzyskać bardzo wysoką czystość, zwykle co najmniej 99,9%. Tak otrzymany MSM jest chemicznie identyczny z MSM występującym w naturze.
Na co pomaga MSM? Co mówią badania?
Właściwości zdrowotne MSM badano głównie w niewielkich badaniach klinicznych i na zwierzętach. Wyniki są obiecujące, ale wymagają potwierdzenia w większych badaniach:
| Obszar | Co badano | Wynik |
|---|---|---|
| Stawy | osoby z chorobą zwyrodnieniową kolan, 6 g MSM dziennie przez 12 tygodni | umiarkowane zmniejszenie bólu i poprawa funkcji stawu w porównaniu z placebo |
| Wysiłek fizyczny | osoby trenujące, suplementacja przez ok. 10 dni przed wysiłkiem | mniejsze markery uszkodzenia mięśni i lepszy status antyoksydacyjny po wysiłku |
| Stan zapalny i stres oksydacyjny | badania na komórkach, zwierzętach i ludziach | obniżenie niektórych markerów zapalnych (np. IL-6, TNF-α) i wzrost poziomu glutationu |
| Skóra, włosy i paznokcie | badania z suplementem MSM przez 8–16 tygodni | poprawa wyglądu skóry, kondycji włosów i paznokci w ocenie badaczy i uczestników |
| Alergie sezonowe | otwarte badanie bez grupy kontrolnej | zmniejszenie objawów nieżytu nosa; brak badań kontrolowanych placebo |
Najlepiej udokumentowane jest działanie MSM na ból stawów i regenerację po wysiłku, często w połączeniu z glukozaminą i chondroityną. Wiele badań było jednak krótkich, obejmowało niewielkie grupy i było finansowanych przez producentów. MSM nie jest lekiem – nie zastąpi leczenia chorób stawów, alergii ani chorób wątroby.
Czy MSM ma zatwierdzone oświadczenia zdrowotne w UE?
Nie. W unijnym rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych nie ma zatwierdzonego oświadczenia dla MSM. Na etykiecie i w reklamie suplementu nie można więc pisać, że MSM „wspiera stawy”, „działa przeciwzapalnie” czy „wzmacnia odporność”.
Producenci rozwiązują to, łącząc MSM ze składnikami, które mają zatwierdzone oświadczenia. Najczęściej jest to witamina C, która pomaga w prawidłowym tworzeniu kolagenu dla prawidłowego funkcjonowania chrząstek, kości i skóry. Podobnie stosuje się mangan (prawidłowe tworzenie tkanki łącznej) oraz cynk, selen i biotynę w produktach na włosy i paznokcie.
MSM jest w UE stosowany przede wszystkim w suplementach diety. Przed użyciem go w innych kategoriach żywności, np. w napojach czy batonach, warto sprawdzić jego status w przepisach o nowej żywności (novel food).
Jak dawkować MSM?
Nie ma oficjalnie ustalonej dawki dziennej MSM. W badaniach klinicznych stosowano zwykle od 1,5 do 6 g dziennie, a suplementy dostępne na rynku zalecają najczęściej 1–3 g dziennie. Kilka praktycznych zasad:
- suplementację zaczyna się zwykle od mniejszej dawki (ok. 0,5–1 g) i stopniowo ją zwiększa,
- większe dawki dzieli się na 2–3 porcje i przyjmuje z posiłkiem, co zmniejsza ryzyko dolegliwości żołądkowych,
- proszek rozpuszcza się w wodzie lub soku, bo ma lekko gorzki smak,
- w badaniach efekty oceniano po kilku tygodniach (zwykle 4–12) regularnego stosowania,
- nie należy przekraczać dawki podanej przez producenta na etykiecie.
Popularne jest łączenie MSM z witaminą C, kolagenem, glukozaminą i chondroityną. Kobiety w ciąży i karmiące, dzieci oraz osoby leczone przewlekle powinny skonsultować suplementację z lekarzem.
Czy MSM jest bezpieczny i jakie ma skutki uboczne?
MSM ma bardzo niską toksyczność. W Stanach Zjednoczonych FDA nie zgłosiła zastrzeżeń do uznania go za substancję ogólnie uznawaną za bezpieczną (GRAS) w żywności, a w badaniach klinicznych dawki do 6 g dziennie przez 12 tygodni były dobrze tolerowane.
Możliwe skutki uboczne są zwykle łagodne i przemijające:
- nudności, wzdęcia, biegunka lub dyskomfort żołądkowy,
- ból głowy i uczucie zmęczenia,
- trudności z zasypianiem, jeśli MSM przyjmuje się wieczorem,
- rzadko swędzenie lub wysypka skórna.
Przeciwwskazania i sytuacje wymagające ostrożności to przede wszystkim ciąża i karmienie piersią (brak badań), wiek dziecięcy, nadwrażliwość na składniki preparatu oraz przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych lub leczenie chorób przewlekłych – wtedy decyzję o suplementacji warto podjąć z lekarzem. W badaniach na zwierzętach MSM nie uszkadzał wątroby, a w niektórych działał na nią ochronnie; brak jednak badań u ludzi z chorobami wątroby.
Czym różni się MSM od DMSO i innych źródeł siarki?
MSM bywa mylony z innymi związkami siarki. Najważniejsze różnice:
| Związek | Czym jest | Zastosowanie |
|---|---|---|
| MSM (metylosulfonylometan) | bezwonny, stały związek siarki, produkt utlenienia DMSO | suplementy diety, kosmetyki, pasze |
| DMSO (dimetylosulfotlenek) | ciecz o czosnkowym zapachu, silny rozpuszczalnik | rozpuszczalnik przemysłowy, niektóre leki do stosowania miejscowego |
| Aminokwasy siarkowe (metionina, cysteina) | składniki białek | główne źródło siarki w diecie (mięso, ryby, jaja, nabiał, rośliny strączkowe) |
| Siarczany (np. siarczan glukozaminy, chondroityny) | sole i estry kwasu siarkowego | suplementy na stawy, dodatki do żywności |
| Siarka pierwiastkowa | żółte ciało stałe | przemysł chemiczny, rolnictwo; nie jest suplementem |
Osoby jedzące odpowiednią ilość białka zwykle nie mają niedoboru siarki, dlatego MSM traktuje się raczej jako składnik funkcjonalny niż uzupełnienie niedoborów.
Gdzie stosuje się MSM w przemyśle?
MSM jest stabilny, łatwy w przetwarzaniu i dobrze łączy się z innymi składnikami, dlatego producenci wykorzystują go w wielu kategoriach produktów:
- suplementy na stawy – w połączeniu z glukozaminą, chondroityną, kolagenem i kwasem hialuronowym; więcej o kolagenie przeczytasz w artykule Kolagen – czym jest i jakie ma zastosowanie,
- suplementy dla sportowców – produkty wspierające regenerację po treningu,
- „beauty from within” – suplementy na skórę, włosy i paznokcie, często z witaminą C, biotyną i cynkiem,
- kosmetyki – kremy, żele do masażu, szampony i odżywki; MSM ułatwia przenikanie innych składników przez naskórek,
- pasze i suplementy dla zwierząt – zwłaszcza dla koni, psów i bydła, o czym piszemy w artykule MSM dla koni – właściwości i zastosowanie.
MSM można stosować w tabletkach, kapsułkach, proszkach i saszetkach. Według Credence Research światowy rynek MSM był wart w 2022 roku ok. 1,66 mld USD i ma rosnąć o ok. 3,7% rocznie do 2030 roku.
Jak wybrać MSM do produkcji suplementów?
Przy zakupie MSM jako surowca warto zwrócić uwagę na:
- czystość – min. 99,9% w przypadku MSM destylowanego,
- metodę oczyszczania – destylacja zwykle daje wyższą czystość niż sama krystalizacja,
- granulację – drobny proszek do kapsułek i mieszanek, granulat do bezpośredniego tabletkowania,
- zanieczyszczenia – zawartość resztkowego DMSO, metali ciężkich i czystość mikrobiologiczną,
- dokumentację – specyfikację, świadectwo analizy, deklaracje bezglutenowe, wegańskie, halal lub koszerne.
Foodcom dostarcza MSM (metylosulfonylometan) w opakowaniach przemysłowych z pełną dokumentacją jakościową. Oferujemy też gotowy suplement diety Foodcom MSM w proszku. W sprawie specyfikacji, granulacji i dostępności skontaktuj się z naszym zespołem sprzedaży.
Bibliografia:
- Barmaki, S., Bohlooli, S., Khoshkhahesh, F., Nakhostin-Roohi, B. (2012). Effect of methylsulfonylmethane supplementation on exercise – Induced muscle damage and total antioxidant capacity. The Journal of Sports Medicine and Physical Fitness, 52 (2): 170-4
- Barrager, E., Veltmann Jr, J. R., Schauss, A. G., & Schiller, R. N. (2002). A multicentered, open-label trial on the safety and efficacy of methylsulfonylmethane in the treatment of seasonal allergic rhinitis. Journal of Alternative & Complementary Medicine, 8(2), 167-173
- Butawan, M., Benjamin, R. L., & Bloomer, R. J. (2017). Methylsulfonylmethane: Applications and Safety of a Novel Dietary Supplement. Nutrients, 9(3), 290
- Debbi, E. M., Agar, G., Fichman, G., et al. (2011). Efficacy of methylsulfonylmethane supplementation on osteoarthritis of the knee: a randomized controlled study. BMC Complementary and Alternative Medicine, 11(1), 50
- DiSilvestro, R. A., DiSilvestro, D. J., DiSilvestro, D. J. (2008). Methylsulfonylmethane (MSM) Intake in Mice Produces Elevated Liver Glutathione and Partially Protects Against Carbon Tetrachloride-Induced Liver Injury. FASEB J. 22 (1): 445-8
- Muizzuddin, N., Benjamin, R, (2019). Beneficial Effects of a Sulfur-Containing Supplement on Hair and Nail Condition. Natural Medicine Journal, 11(11): 1-8
- Muizzuddin, N., Benjamin, R. (2020). Beauty from within: Oral administration of a sulfur-containing supplement methylsulfonylmethane improves signs of skin ageing. International Journal for Vitamin and Nutrition Research, 92(3-4): 182-191
