- MSM (methylsulfonylmethaan, dimethylsulfon) is een organische zwavelverbinding met de formule (CH₃)₂SO₂ en bevat ca. 34% zwavel.
- Het komt van nature in sporenhoeveelheden voor in melk, koffie, thee en groenten; voor supplementen wordt het geproduceerd door oxidatie van DMSO.
- Onderzoek wijst op een mogelijk ontstekingsremmend effect en verlichting van gewrichtspijn, maar de studies zijn beperkt – in de EU heeft MSM geen goedgekeurde gezondheidsclaims.
- In studies werd doorgaans 1,5–6 g per dag gebruikt; de meest voorkomende bijwerkingen zijn milde maag-darmklachten.
- Voor producenten tellen de zuiverheid (min. 99,9%), de zuiveringsmethode (destillatie of kristallisatie) en de korrelgrootte.
In het kort: MSM, oftewel methylsulfonylmethaan (dimethylsulfon), is een organische zwavelverbinding met de formule (CH₃)₂SO₂ – in de volksmond organische zwavel genoemd. Het is een wit, geurloos poeder en bevat ca. 34% zwavel. In voeding komt het alleen in sporenhoeveelheden voor, daarom wordt het voor voedingssupplementen industrieel geproduceerd. Het wordt vooral gebruikt in gewrichtspreparaten, producten voor sporters en in “beauty from within”-producten voor huid, haar en nagels. Studies suggereren een ontstekingsremmend effect en minder gewrichtspijn, maar ze zijn beperkt in aantal, en in de EU heeft MSM geen goedgekeurde gezondheidsclaims. In gangbare doseringen (1–3 g per dag) wordt het goed verdragen.
Wat is MSM, oftewel organische zwavel?
MSM is de afkorting van de Engelse naam methylsulfonylmethane, in het Nederlands methylsulfonylmethaan. Dezelfde verbinding wordt ook dimethylsulfon (DMSO₂) genoemd. Het is een organische zwavelverbinding waarin het zwavelatoom gebonden is aan twee methylgroepen en twee zuurstofatomen. Zwavel maakt ca. 34% van de massa uit, daarom wordt MSM vaak beschouwd als een handige zwavelbron in supplementen.
De term “organische zwavel” is een populaire benaming. Zwavel komt in het lichaam voor in veel organische verbindingen – vooral in de aminozuren methionine en cysteïne, maar ook in glutathion, keratine, collageen, co-enzym A, biotine en thiamine. De belangrijkste zwavelbron in de voeding is eiwit, niet MSM. Wanneer er echter sprake is van een supplement “organische zwavel”, gaat het bijna altijd om MSM. In het Engels heet zo’n product MSM of organic sulfur.
MSM is ook een natuurlijke metaboliet van DMSO (dimethylsulfoxide). In het lichaam wordt het deels onveranderd met de urine uitgescheiden, en een deel van de zwavel kan worden ingebouwd in zwavelhoudende verbindingen, zoals methionine.
Wat is de formule van MSM en welke eigenschappen heeft het?
Methylsulfonylmethaan is een eenvoudige, zeer stabiele verbinding. De belangrijkste parameters:
| Kenmerk | MSM (methylsulfonylmethaan) |
|---|---|
| Brutoformule | C₂H₆O₂S |
| Halfstructuurformule | (CH₃)₂SO₂, oftewel CH₃–SO₂–CH₃ |
| Molaire massa | 94,13 g/mol |
| Zwavelgehalte | ca. 34% |
| CAS-nummer | 67-71-0 |
| Vorm | wit, kristallijn poeder of granulaat, geurloos, met een licht bittere smaak |
| Smeltpunt | ca. 109°C |
| Kookpunt | ca. 238°C |
| Oplosbaarheid | goed in water, minder goed in ethanol |
MSM is chemisch weinig reactief, breekt niet af in de gangbare productieprocessen van levensmiddelen en supplementen en is bestand tegen hoge temperaturen. Het heeft niet de kenmerkende geur van DMSO. Met de licht bittere smaak moet rekening worden gehouden bij recepturen voor dranken en oplospoeders.
Waar komt MSM voor en hoe wordt het geproduceerd?
MSM maakt deel uit van de natuurlijke zwavelkringloop. Fytoplankton in de oceanen produceert dimethylsulfide, dat in de atmosfeer oxideert tot DMSO en MSM en vervolgens met de regen in de bodem en planten terechtkomt. Daarom komt MSM voor in voeding, maar alleen in sporenhoeveelheden – in de orde van milligrammen per kilogram of minder. De hoogste gehalten worden vermeld voor:
- koemelk,
- koffie en thee,
- tomaten, snijbiet, maïs en luzerne,
- bier.
Via de voeding krijgen we MSM dus binnen in milligramhoeveelheden, terwijl in supplementen en studies grammen per dag worden gebruikt. De verbinding is bovendien gevoelig voor bereiding en verwerking van voedsel.
MSM voor supplementen wordt industrieel geproduceerd – meestal door oxidatie van DMSO met waterstofperoxide. De grondstof wordt daarna gezuiverd door destillatie of kristallisatie. Destillatie levert een zeer hoge zuiverheid op, doorgaans minimaal 99,9%. Op deze manier verkregen MSM is chemisch identiek aan MSM dat in de natuur voorkomt.
Waarbij helpt MSM en wat zeggen de onderzoeken?
De gezondheidseigenschappen van MSM zijn vooral onderzocht in kleine klinische studies en bij dieren. De resultaten zijn veelbelovend, maar moeten in grotere studies worden bevestigd:
| Gebied | Wat werd onderzocht | Resultaat |
|---|---|---|
| Gewrichten | mensen met artrose van de knie, 6 g MSM per dag gedurende 12 weken | matige vermindering van pijn en verbetering van de gewrichtsfunctie ten opzichte van placebo |
| Lichamelijke inspanning | sporters, suppletie gedurende ca. 10 dagen vóór de inspanning | lagere markers van spierschade en een betere antioxidantstatus na de inspanning |
| Ontsteking en oxidatieve stress | studies met cellen, dieren en mensen | daling van sommige ontstekingsmarkers (bijv. IL-6, TNF-α) en stijging van het glutathiongehalte |
| Huid, haar en nagels | studies met een MSM-supplement gedurende 8–16 weken | verbetering van het uiterlijk van de huid en de conditie van haar en nagels volgens onderzoekers en deelnemers |
| Seizoensallergieën | open studie zonder controlegroep | vermindering van de symptomen van rinitis; geen placebogecontroleerde studies |
Het best gedocumenteerd is het effect van MSM op gewrichtspijn en herstel na inspanning, vaak in combinatie met glucosamine en chondroïtine. Veel studies waren echter kort, omvatten kleine groepen en werden door producenten gefinancierd. MSM is geen geneesmiddel – het vervangt geen behandeling van gewrichtsaandoeningen, allergieën of leverziekten.
Heeft MSM goedgekeurde gezondheidsclaims in de EU?
Nee. In het EU-register van voedings- en gezondheidsclaims staat geen goedgekeurde claim voor MSM. Op het etiket en in reclame voor een supplement mag dus niet worden vermeld dat MSM “de gewrichten ondersteunt”, “ontstekingsremmend werkt” of “de weerstand versterkt”.
Producenten lossen dit op door MSM te combineren met ingrediënten die wel goedgekeurde claims hebben. Meestal is dat vitamine C, die bijdraagt tot de normale collageenvorming voor de normale werking van het kraakbeen, de botten en de huid. Op dezelfde manier worden mangaan (draagt bij tot de normale vorming van bindweefsel) en zink, selenium en biotine gebruikt in producten voor haar en nagels.
In de EU wordt MSM vooral gebruikt in voedingssupplementen. Voordat u het in andere levensmiddelencategorieën toepast, zoals dranken of repen, is het raadzaam de status ervan te controleren in de regelgeving voor nieuwe voedingsmiddelen (novel food).
Hoe doseert u MSM?
Er is geen officieel vastgestelde dagelijkse dosis MSM. In klinische studies werd doorgaans 1,5 tot 6 g per dag gebruikt, en supplementen op de markt adviseren meestal 1–3 g per dag. Enkele praktische richtlijnen:
- suppletie begint meestal met een lagere dosis (ca. 0,5–1 g), die geleidelijk wordt verhoogd,
- hogere doses worden verdeeld over 2–3 porties en bij de maaltijd ingenomen, wat het risico op maagklachten verkleint,
- het poeder wordt opgelost in water of sap, omdat het licht bitter smaakt,
- in studies werden de effecten beoordeeld na enkele weken (meestal 4–12) regelmatig gebruik,
- de door de producent op het etiket vermelde dosis mag niet worden overschreden.
MSM wordt vaak gecombineerd met vitamine C, collageen, glucosamine en chondroïtine. Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, kinderen en mensen die langdurig medicatie gebruiken, kunnen suppletie het best met een arts overleggen.
Is MSM veilig en welke bijwerkingen heeft het?
MSM heeft een zeer lage toxiciteit. In de Verenigde Staten heeft de FDA geen bezwaar gemaakt tegen de erkenning ervan als algemeen als veilig beschouwde stof (GRAS) in levensmiddelen, en in klinische studies werden doses tot 6 g per dag gedurende 12 weken goed verdragen.
Mogelijke bijwerkingen zijn meestal mild en van voorbijgaande aard:
- misselijkheid, een opgeblazen gevoel, diarree of maagklachten,
- hoofdpijn en vermoeidheid,
- moeite met inslapen als MSM ‘s avonds wordt ingenomen,
- zelden jeuk of huiduitslag.
Contra-indicaties en situaties die voorzichtigheid vereisen zijn vooral zwangerschap en borstvoeding (geen onderzoek), de kinderleeftijd, overgevoeligheid voor de ingrediënten van het preparaat en het gebruik van antistollingsmiddelen of behandeling van chronische aandoeningen – in die gevallen is het verstandig de beslissing over suppletie samen met een arts te nemen. In dierstudies beschadigde MSM de lever niet en had het in sommige studies zelfs een beschermend effect; er zijn echter geen studies bij mensen met leveraandoeningen.
Wat is het verschil tussen MSM, DMSO en andere zwavelbronnen?
MSM wordt soms verward met andere zwavelverbindingen. De belangrijkste verschillen:
| Verbinding | Wat is het | Toepassing |
|---|---|---|
| MSM (methylsulfonylmethaan) | geurloze, vaste zwavelverbinding, oxidatieproduct van DMSO | voedingssupplementen, cosmetica, diervoeder |
| DMSO (dimethylsulfoxide) | vloeistof met een knoflookachtige geur, sterk oplosmiddel | industrieel oplosmiddel, sommige geneesmiddelen voor plaatselijk gebruik |
| Zwavelhoudende aminozuren (methionine, cysteïne) | bouwstenen van eiwitten | belangrijkste zwavelbron in de voeding (vlees, vis, eieren, zuivel, peulvruchten) |
| Sulfaten (bijv. glucosaminesulfaat, chondroïtinesulfaat) | zouten en esters van zwavelzuur | gewrichtssupplementen, levensmiddelenadditieven |
| Elementaire zwavel | gele vaste stof | chemische industrie, landbouw; geen supplement |
Wie voldoende eiwit eet, heeft meestal geen zwaveltekort; daarom wordt MSM eerder beschouwd als functioneel ingrediënt dan als aanvulling op een tekort.
Waar wordt MSM in de industrie gebruikt?
MSM is stabiel, gemakkelijk te verwerken en goed te combineren met andere ingrediënten, daarom gebruiken producenten het in veel productcategorieën:
- gewrichtssupplementen – in combinatie met glucosamine, chondroïtine, collageen en hyaluronzuur; meer over collageen leest u in het artikel Collageen – wat is het en waarvoor wordt het gebruikt,
- supplementen voor sporters – producten ter ondersteuning van het herstel na de training,
- “beauty from within” – supplementen voor huid, haar en nagels, vaak met vitamine C, biotine en zink,
- cosmetica – crèmes, massagegels, shampoos en conditioners; MSM vergemakkelijkt de opname van andere ingrediënten door de opperhuid,
- diervoeder en supplementen voor dieren – vooral voor paarden, honden en runderen, waarover we schrijven in het artikel MSM voor paarden – eigenschappen en toepassing.
MSM kan worden verwerkt in tabletten, capsules, poeders en sachets. Volgens Credence Research was de wereldwijde MSM-markt in 2022 ca. 1,66 miljard USD waard en zal deze tot 2030 met ca. 3,7% per jaar groeien.
Hoe kiest u MSM voor de productie van supplementen?
Bij de inkoop van MSM als grondstof kunt u het best letten op:
- zuiverheid – min. 99,9% bij gedestilleerd MSM,
- zuiveringsmethode – destillatie levert doorgaans een hogere zuiverheid op dan alleen kristallisatie,
- korrelgrootte – fijn poeder voor capsules en mengsels, granulaat voor direct tabletteren,
- verontreinigingen – het gehalte aan resterend DMSO en zware metalen en de microbiologische zuiverheid,
- documentatie – specificatie, analysecertificaat, verklaringen glutenvrij, veganistisch, halal of koosjer.
Foodcom levert MSM (methylsulfonylmethaan) in industriële verpakkingen met volledige kwaliteitsdocumentatie. Voor specificaties, korrelgrootte en beschikbaarheid kunt u contact opnemen met ons verkoopteam.
Literatuur:
- Barmaki, S., Bohlooli, S., Khoshkhahesh, F., Nakhostin-Roohi, B. (2012). Effect of methylsulfonylmethane supplementation on exercise – Induced muscle damage and total antioxidant capacity. The Journal of Sports Medicine and Physical Fitness, 52 (2): 170-4
- Barrager, E., Veltmann Jr, J. R., Schauss, A. G., & Schiller, R. N. (2002). A multicentered, open-label trial on the safety and efficacy of methylsulfonylmethane in the treatment of seasonal allergic rhinitis. Journal of Alternative & Complementary Medicine, 8(2), 167-173
- Butawan, M., Benjamin, R. L., & Bloomer, R. J. (2017). Methylsulfonylmethane: Applications and Safety of a Novel Dietary Supplement. Nutrients, 9(3), 290
- Debbi, E. M., Agar, G., Fichman, G., et al. (2011). Efficacy of methylsulfonylmethane supplementation on osteoarthritis of the knee: a randomized controlled study. BMC Complementary and Alternative Medicine, 11(1), 50
- DiSilvestro, R. A., DiSilvestro, D. J., DiSilvestro, D. J. (2008). Methylsulfonylmethane (MSM) Intake in Mice Produces Elevated Liver Glutathione and Partially Protects Against Carbon Tetrachloride-Induced Liver Injury. FASEB J. 22 (1): 445-8
- Muizzuddin, N., Benjamin, R, (2019). Beneficial Effects of a Sulfur-Containing Supplement on Hair and Nail Condition. Natural Medicine Journal, 11(11): 1-8
- Muizzuddin, N., Benjamin, R. (2020). Beauty from within: Oral administration of a sulfur-containing supplement methylsulfonylmethane improves signs of skin ageing. International Journal for Vitamin and Nutrition Research, 92(3-4): 182-191
