Analiza rynku białek pochodzenia roślinnego w Europie

UE jako jeden ze światowych liderów w produkcji zbóż

Co roku eksportowana jest około jedna czwarta zbiorów pszenicy w UE. Połowa wszystkich zbóż produkowanych w Unii Europejskiej to pszenica. Kukurydza i jęczmień utrzymują się na niższym poziomie produkcji, jednak nadal stanowią istotny składnik całkowitej produkcji. Większość plonów trafia do sektora paszowego, pozostała jedna trzecia jest przeznaczona do spożycia przez ludzi, a zaledwie 3% wykorzystuje się do produkcji biopaliw. Z drugiej strony większość importowanych towarów to nasiona oleiste, pasze dla zwierząt oraz ryż.

Jak wynika z danych opublikowanych 27 sierpnia przez Komitet ds. Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych, dotyczących sytuacji na rynku zbóż w Unii Europejskiej, prognozowana produkcja zbóż w roku gospodarczym 2019/2020 wzrośnie.

Produkcja zbóż wzrośnie o 9,3% w ujęciu rok do roku, osiągając poziom 294,2 mln ton. Wzrośnie również całkowity areał upraw zbóż, który według prognoz osiągnie 53,1 mln ha, co stanowi wzrost o 2,3% w ujęciu rok do roku. Oczekuje się, że pszenica miękkie i jęczmień umocnią swoją pozycję na rynku, a produkcja tych towarów ulegnie poprawie. W miarę stopniowego wzrostu produkcji pszenicy miękkiej i jęczmienia wzrośnie również ich eksport. Tymczasem import kukurydzy i pszenicy miękkiej ulegnie zmniejszeniu. Łączna produkcja zbóż różni się w poszczególnych krajach Europy. Prognozuje się znaczny wzrost produkcji w Polsce (31,6 mln ton zbóż wyprodukowanych w 2020 r.) oraz w Hiszpanii (24,1 mln ton). W ujęciu rok do roku produkcja w Polsce i Hiszpanii wzrośnie odpowiednio o 10,2% i 26,0%. Prognoza wskazuje, że we Francji nastąpi wyraźny spadek produkcji zbóż, która zmniejszy się o 16,7% w ujęciu rok do roku. Spadek ten wynika z niedoborów opadów i fal upałów, które miały miejsce w sierpniu 2020 r. w tym regionie. Jak wynika z danych zebranych przez Komisję Europejską, okres od 1 lipca do 29 sierpnia 2020 r. był dla wielu krajów europejskich okresem ekstremalnych warunków pogodowych. Nadwyżki opadów odnotowano na Bałkanach, natomiast niedobory opadów – od Europy Środkowej aż po Europę Zachodnią. Po fali upałów nastąpiły susze na zachodnim Półwyspie Iberyjskim oraz w Europie Północnej. Wszystkie te niekorzystne warunki pogodowe spowodowały znaczny spadek plonów. Jednak wraz z końcem ograniczeń związanych z pandemią oraz prognozowaną stabilizacją pogody produkcja niektórych surowców wydaje się stopniowo rosnąć.

Zgodnie z wymienionym raportem w ostatnich latach odnotowano stały wzrost światowej produkcji olejów roślinnych. Zgodnie z prognozą na rok 2020/2021 światowa produkcja tych olejów wyniesie około 207 milionów ton. Produkcja olejów roślinnych w Europie stanowi zaledwie 7% rynku światowego i w ostatnich latach odnotowała jedynie niewielki wzrost.

Produkcja olejów roślinnych w Unii Europejskiej w pierwszym tygodniu września osiągnęła 15,2 miliona ton, a wielkość tych zbiorów utrzymuje się na poziomie 5-letniej średniej skorygowanej. Porównując produkcję soi i słonecznika z wyżej wspomnianą średnią skorygowaną, wydaje się, że utrzymuje się ona na podobnym poziomie, wynoszącym odpowiednio: 3,2 mln ton i 4,1 mln ton. Tymczasem produkcja rzepaku nieznacznie spadła i na początku września wyniosła 7,9 mln ton w porównaniu z nieco ponad 8 mln ton wyprodukowanych w 2019 r.

Wahania w światowej produkcji nasion oleistych

Prognozuje się, że produkcja nasion oleistych osiągnie w sezonie 2020/2021 poziom 610 mln ton, co stanowi najwyższą wartość w ciągu ostatnich 5 lat. Taki szczyt zostanie osiągnięty po dość znacznym spadku (poniżej 600 mln ton) w sezonie 2019/2020. Wahania te obserwuje się również w produkcji nasion oleistych w Europie. Łącznie w sezonie 2020/2021 produkcja nasion rzepaku, soi i słonecznika wyniosła 29,1 mln ton – co oznacza poziom produkcji rolnej zbliżony do średniej z ostatnich pięciu lat, ale znacznie wyższy niż w roku poprzednim.

Znaczący i stały wzrost odnotowano również w produkcji mączek roślinnych, a zgodnie z prognozami na rok 2020/2021 powinna ona osiągnąć 348 milionów ton na całym świecie (29 milionów ton w Europie). Największą część tej produkcji stanowi soja. Światowa produkcja mączek roślinnych z soi osiągnie 252 miliony ton, co stanowi najwyższą wartość w ciągu ostatnich 5 lat. W tym samym okresie produkcja mączek roślinnych z soi w Europie spadła do 10,9 mln ton.

Powyższe dane wskazują na rosnący światowy popyt na produkty roślinne. W ubiegłym roku wzrosły również światowe ceny wszystkich rodzajów nasion oleistych. Dotyczyło to zwłaszcza oleju palmowego, który w 2020 r. był o 37% droższy w porównaniu z 2019 r., a także oleju słonecznikowego (o około 20%).

Jak przedstawiono powyżej, produkcja olejów roślinnych, nasion i mączek w UE stanowi jedynie niewielką część światowej produkcji. Tymczasem UE wraz z Wielką Brytanią odpowiada za znaczną część światowego zużycia tych produktów, dlatego też jest ona znaczącym importerem produktów na bazie białek roślinnych.