Przegląd rynku soi 2026 [Global Report]

Rok 2025 jest dla globalnego rynku soi okresem wyraźnych zmian. Po latach wysokiej zmienności, spowodowanej m.in. problemami pogodowymi w Ameryce Południowej, napięciami handlowymi oraz dynamicznymi zmianami popytu, szczególnie w Azji, rynek zaczyna wchodzić w bardziej uporządkowaną fazę. Globalna podaż rośnie, jednak jednocześnie rosną wymagania po stronie popytu. Dodatkowo presja regulacyjna i logistyczna coraz częściej staje się stałym elementem kosztowym, a nie tylko czynnikiem przejściowym.

Soja pozostaje surowcem strategicznym. Jest kluczowa zarówno dla rynku paszowego, olejów roślinnych, jak i rozwijającego się sektora biopaliw. To sprawia, że nawet przy rekordowych poziomach produkcji rynek pozostaje wrażliwy na czynniki takie jak pogoda, polityka handlowa czy zmiany w regulacjach dotyczących energii i paliw odnawialnych.

Globalna analiza rynku soi

W sezonie 2025/2026 globalny rynek soi startuje z wyraźnie wyższą podażą oraz rosnącym przerobem. W ujęciu bilansowym oznacza to większą dostępność surowca niż w poprzednich latach, kiedy rynek zmagał się z napięciami podażowymi. Według szacunków USDA światowa produkcja soi w sezonie 2025/26 wynosi około 425,7 mln ton, a zapasy końcowe sięgają 124,4 mln ton. Odbudowa zapasów ogranicza ryzyko krótkoterminowych niedoborów, ale jednocześnie zwiększa konkurencję pomiędzy głównymi krajami eksportującymi soję.

Styczniowa aktualizacja raportu USDA WASDE potwierdziła, że tempo wzrostu podaży jest obecnie wyższe niż dynamika konsumpcji. W praktyce oznacza to, że rynek dysponuje większym „buforem bezpieczeństwa”. Lokalne problemy pogodowe czy zakłócenia logistyczne mają dziś mniejszą zdolność do wywoływania długotrwałych napięć cenowych w skali globalnej.

Stabilizacja bilansu jest szczególnie widoczna w Ameryce Południowej. Brazylia, według prognoz USDA, osiąga produkcję na poziomie około 178,0 mln ton w sezonie 2025/26. Tak wysokie wolumeny, połączone z poprawą infrastruktury eksportowej, umacniają pozycję Brazylii jako głównego dostawcy na rynek światowy. W efekcie ogranicza się przestrzeń eksportowa dla innych krajów, zwłaszcza w okresach szczytowych dostaw z półkuli południowej.

Jednocześnie popyt na soję nie słabnie w ujęciu strukturalnym, lecz zmienia swój charakter. Rynek coraz wyraźniej dzieli się na dwa segmenty: białkowy, oparty na śrucie sojowej, oraz tłuszczowy, związany z olejem sojowym. Relacja pomiędzy tymi segmentami ma coraz większy wpływ na opłacalność przerobu oraz decyzje handlowe w całym kompleksie sojowym.

W 2025 roku sektor biopaliw w Stanach Zjednoczonych potwierdził swoją rosnącą rolę w kształtowaniu popytu na olej sojowy, ale jednocześnie ujawnił ograniczenia tego trendu. Pomimo rekordowego przerobu soi, USDA obniżyło w styczniowej aktualizacji szacunki wykorzystania oleju sojowego w biopaliwach do około 14,8 mld funtów. Powodem jest rosnąca konkurencja ze strony alternatywnych surowców o niższej intensywności emisyjnej. W rezultacie rynek oleju sojowego coraz silniej reaguje na decyzje regulacyjne i politykę energetyczną, a nie wyłącznie na poziom zbiorów.

Chiny, jako kluczowy importer soi, w 2025 roku osiągnęły rekordowy poziom importu – 111,83 mln ton, co oznacza wzrost o 6,5% rok do roku. Tak wysoki wolumen był jednak w dużej mierze efektem strategii zabezpieczania dostaw w warunkach niepewności handlowej. Struktura importu i jego sezonowość pokazują, że decyzje zakupowe Chin mają charakter taktyczny i silnie reagują na czynniki polityczne oraz handlowe.

Równolegle rośnie znaczenie wymogów środowiskowych i transparentności łańcucha dostaw. Regulacje dotyczące ograniczania deforestacji, geolokalizacji i procedur due diligence stają się trwałym elementem kosztów handlu soją, szczególnie w Europie. Choć termin pełnego wdrożenia przepisów przesunięto na 30 grudnia 2026 roku, kierunek zmian pozostaje niezmienny. Dostęp do rynków regulowanych będzie coraz bardziej uzależniony od jakości dokumentacji i możliwości identyfikacji pochodzenia surowca.

Analiza regionalna rynku soi

Globalny rynek soi jest silnie zróżnicowany regionalnie. Wynika to z odmiennych ról poszczególnych obszarów w zakresie produkcji, przerobu, handlu oraz struktury popytu.

Ameryka Łacińska

Ameryka Łacińska pozostaje kluczowym regionem podaży soi. Brazylia, dzięki produkcji na poziomie około 178,0 mln ton, umacnia swoją pozycję lidera eksportu, wspieraną przez rozwój infrastruktury logistycznej. Argentyna zachowuje istotną rolę jako centrum przerobu i eksportu produktów sojowych, zwłaszcza śruty. W 2026 roku poziom marż przerobowych w tym kraju będzie miał istotny wpływ na globalną dostępność białka paszowego. Jednocześnie region pozostaje w centrum debaty dotyczącej deforestacji i identyfikowalności łańcucha dostaw.

Afryka

Afryka stopniowo zwiększa znaczenie soi w kontekście lokalnej produkcji pasz i rozwoju krajowego przerobu. Potencjał regionu ograniczają jednak bariery infrastrukturalne, finansowe i klimatyczne. W rezultacie jego rola w globalnym eksporcie soi pozostaje niewielka.

Azja i region Pacyfiku

Azja pozostaje głównym centrum popytu na soję. Chiny utrzymują pozycję kluczowego importera, jednocześnie zwiększając elastyczność swoich strategii zakupowych. W 2026 roku kluczowe znaczenie będzie miało utrzymanie stabilnych marż przerobowych. Ich pogorszenie może prowadzić do okresowych wzrostów zmienności cen, nawet przy wysokich zapasach globalnych.

Europa

Europa pozostaje rynkiem importowym o wysokim poziomie regulacji. Coraz większe znaczenie ma nie tylko ilość importowanej soi, ale także jej forma oraz zgodność z wymogami środowiskowymi. Wysoka podaż produktów sojowych sprzyja przesuwaniu części popytu z importu ziarna w kierunku importu śruty sojowej.

Ameryka Północna

Stany Zjednoczone pozostają ważnym graczem zarówno po stronie podaży, jak i przerobu soi. Silne powiązanie rynku oleju sojowego z polityką biopaliw zwiększa zmienność marż przerobowych i wpływa na strukturę eksportu, nawet przy korzystnym bilansie ziarna.

Trendy i prognozy na 2026 rok

Perspektywa na 2026 rok pokazuje, że rynek soi będzie kształtowany przez kilka czynników jednocześnie. Kluczowe znaczenie będą miały wysoka podaż, zmieniająca się struktura przerobu, regulacje oraz decyzje głównych uczestników handlu międzynarodowego.

Strukturalna nadwyżka podaży przy utrzymującej się zmienności

Wysokie poziomy produkcji i odbudowane zapasy ograniczają ryzyko fizycznych niedoborów. Nie oznacza to jednak pełnej stabilizacji rynku. Ceny coraz rzadziej reagują wyłącznie na dane o zbiorach, a coraz częściej na strukturę przerobu, regulacje i zmiany w przepływach handlowych.

Dekorelacja kompleksu sojowego

Relacja pomiędzy rynkiem oleju a śruty staje się jednym z głównych źródeł zmienności. Olej sojowy jest coraz silniej powiązany z polityką energetyczną i biopaliwową, podczas gdy śruta pozostaje uzależniona od kondycji sektora paszowego i hodowlanego. Przerób staje się kluczowym punktem równowagi całego rynku.

Chiny: od ekspansji importowej do zarządzania bilansem

Rekordowy import z 2025 roku miał charakter zabezpieczający. W 2026 roku oczekiwane jest spowolnienie tempa zakupów i większe znaczenie zarządzania zapasami. Zwiększa to wrażliwość rynku na sezonowość i synchronizację dostaw.

Biopaliwa jako czynnik warunkowy, a nie gwarantowany

Potencjał wzrostu popytu na olej sojowy pozostaje istotny, jednak jego realizacja zależy od regulacji, konkurencji ze strony innych surowców oraz rozwoju segmentu SAF. Biopaliwa pozostają źródłem zmienności, a nie stabilnym filarem popytu.

Regulacyjna segmentacja rynku

Rosnące wymagania środowiskowe w Europie prowadzą do trwałego podziału rynku na soję spełniającą wymogi regulacyjne oraz pozostałą. Regulacje coraz silniej wpływają na strukturę cen, kierunki handlu i koszty transakcyjne.

Wnioski strategiczne

Najważniejszym, a wciąż często niedoszacowanym czynnikiem wpływającym na globalny rynek soi jest zmiana roli tego surowca. Soja przestaje być wyłącznie komponentem paszowym. Coraz większe znaczenie zyskuje jej funkcja energetyczna, przy jednoczesnym wzroście presji środowiskowej na cały łańcuch dostaw.

Wysokie zbiory nie gwarantują dziś stabilności rynku. Równowaga zależy przede wszystkim od relacji pomiędzy segmentami przerobu, polityk biopaliwowych oraz zdolności do spełnienia wymogów regulacyjnych.

W sezonie 2025/2026 soi jest dużo, ale nie oznacza to, że przed rynkiem nie stoją wyzwania. Ceny coraz rzadziej zależą wyłącznie od wielkości zbiorów. Coraz większe znaczenie mają poziom przerobu, regulacje dotyczące biopaliw i handlu oraz pochodzenie surowca. Istotne jest także, czy popyt koncentruje się bardziej na oleju czy na śrucie. W efekcie rynek coraz mniej skupia się na samej podaży, a coraz bardziej na kierunkach wykorzystania soi.

Marcin Stradowski

Dyrektor Handlowy i Partner w Foodcom S.A.

Globalne raporty Foodcom S.A.

Ciekawi Cię, co będzie dalej z rynkiem soi? Odkryj najnowsze trendy i spostrzeżenia, które będą kształtować 2026 rok. Odwiedź nasz blog, ponieważ regularnie aktualizujemy nasze raporty globalne. Bądź na bieżąco z Foodcom S.A.