Glycerine als motor van de industrie – van biobrandstoffen tot cosmetica

Glycerine (E422) is een organische chemische verbinding die tot de suikeralcoholen (polyolen) behoort. Het is een meerwaardige alcohol – de eenvoudigste stabiele driewaardige alcohol (triol). Glycerine wordt ook glycerol of, minder vaak, propaan-1,2,3-triol genoemd. Al deze namen zijn correct en worden door elkaar gebruikt.

Glycerine wordt meestal gewonnen uit plantaardige en dierlijke bronnen door verzeping van vetten. Ze kan ook synthetisch worden verkregen uit propeen of als bijproduct van de productie van biobrandstoffen. Van nature komt glycerol niet alleen voor in plantaardige en dierlijke vetten, maar ook in sommige soorten fruit en groenten. Daarnaast speelt het een belangrijke rol in de fysiologie van dieren die in koude klimaten leven, omdat het hun weerstand tegen bevriezing verhoogt.

Glycerine wordt op grote schaal gebruikt bij de productie van cosmetica, maar ook in veel andere industrieën, in de geneeskunde en in het huishouden.

Chemische eigenschappen van glycerine

Glycerine, ook bekend als glycerol, is een organische chemische verbinding uit de groep van de driewaardige alcoholen. De chemische formule is C₃H₈O₃, wat betekent dat het glycerolmolecuul bestaat uit drie koolstofatomen, acht waterstofatomen en drie zuurstofatomen, die deel uitmaken van drie hydroxylgroepen (-OH). Deze hydroxylgroepen geven glycerine een polair karakter, waardoor het een uitstekend oplosmiddel is voor veel stoffen, zoals alcoholen en zouten.

Door haar chemische eigenschappen is glycerine een zeer stabiele verbinding. Ze is bij kamertemperatuur bestand tegen de meeste zuren en basen, waardoor ze veilig in uiteenlopende industrieën kan worden gebruikt. Glycerine is bovendien hygroscopisch: ze kan water uit de omgeving aantrekken en binden. Daardoor wordt ze toegepast in cosmetica, farmaceutica en de levensmiddelenindustrie. Bij reactie met vetzuren vormt glycerine esters, zoals triglyceriden, die de basisbestanddelen van vetten en oliën zijn.

Een andere belangrijke chemische reactie waarbij glycerol betrokken is, is verestering. Via deze reactie (met salpeterzuur) kan glycerol worden omgezet in nitroglycerine, een belangrijk bestanddeel van explosieven, maar ook een stof die in de farmacologie als vaatverwijder wordt gebruikt. Dit maakt glycerol tot een belangrijke chemische grondstof met een breed toepassingsgebied.

Fysische eigenschappen van glycerine

Glycerol heeft kenmerkende fysische eigenschappen die er een veelzijdige stof van maken. Onder normale omstandigheden is glycerine een dikke, kleurloze en heldere vloeistof met een siroopachtige consistentie. Het smeltpunt ligt rond 17,8 °C, wat betekent dat ze bij lage temperaturen kan bevriezen tot een kristallijne vorm. Het kookpunt bedraagt 290 °C, waardoor ze weinig verdampt en kan worden gebruikt in toepassingen die thermische stabiliteit vereisen.

Glycerine is zeer viskeus; dit is een van haar belangrijkste fysische kenmerken en bepalend voor haar toepassingen. Mede dankzij deze hoge viscositeit wordt glycerine als vochtinbrengend middel gebruikt in cosmetische producten zoals crèmes, lotions en shampoos, zodat huid en haar goed gehydrateerd blijven. De hoge viscositeit maakt glycerine ook tot een uitstekend verzachtend middel in levensmiddelen, dat producten de gewenste textuur geeft.

De dichtheid bedraagt ongeveer 1,26 g/cm³, wat betekent dat glycerine zwaarder is dan water. Ze is in elke verhouding mengbaar met water, dankzij haar polariteit en de aanwezigheid van drie hydroxylgroepen die waterstofbruggen vormen met watermoleculen. Daardoor wordt glycerine vaak gebruikt als bindmiddel, emulgator of oplosmiddel in tal van producten. Ze is bovendien geurloos en heeft een zoete smaak, wat haar tot een waardevolle toevoeging maakt aan levensmiddelen en geneesmiddelen, waarin ze als zoetstof fungeert.

Dankzij haar helderheid en haar mengbaarheid met water en andere oplosmiddelen kan glycerine worden ingezet bij de productie van cosmetica en farmaceutica, waaraan hoge eisen op het gebied van kwaliteit en esthetiek worden gesteld. Glycerine is bovendien thermisch stabiel en ontleedt niet onder normale gebruiksomstandigheden, waardoor ze een onmisbaar ingrediënt is in talrijke industriële toepassingen.

Productie van glycerine

Glycerine kan langs natuurlijke of synthetische weg worden verkregen. Ze ontstaat bij de hydrolyse van vetten, waarbij een mengsel van vetzuren en glycerine wordt gevormd. Vervolgens wordt de glycerine door destillatie of andere raffinageprocessen van de vetzuren gescheiden. Plantaardige bronnen zijn doorgaans sojabonen, palmvet of kokosolie.

Synthetisch kan glycerol uit propeen worden verkregen door chlorering, waarbij allylchloride ontstaat. Deze verbinding wordt vervolgens met hypochlorigzuur omgezet in dichloorhydrine, dat met een sterke base reageert tot epichloorhydrine. Het product van de hydrolyse daarvan is glycerol. Glycerol kan ook worden verkregen als bijproduct van de productie van biobrandstoffen.

Toepassingen van glycerol

Glycerol wordt in de industrie breed toegepast, vooral vanwege zijn sterk hygroscopische eigenschappen. Het wordt in de eerste plaats gebruikt bij de productie van cosmetica, maar ook als conserveermiddel: doordat het water vasthoudt, voorkomt het dat cosmetica of levensmiddelen uitdrogen en remt het de groei van micro-organismen. In de industrie wordt glycerol daarnaast gebruikt om de viscositeit van producten te verhogen, als oplosmiddel voor andere stoffen en als tussenproduct.

Glycerine in huis

E422 is een gemakkelijk verkrijgbaar product dat in de loop der jaren ook veel toepassingen in onze huishoudens heeft gevonden. Glycerol is een stof die zelden allergieën veroorzaakt en alleen in grote doses onschuldige bijwerkingen geeft. Daarom wordt het niet alleen thuis gebruikt als laxeermiddel, maar ook voor het maken van natuurlijke cosmetica. Er kan gemakkelijk een hydraterende scrub, een gezichtstonic of zelfs glycerinezeep mee worden gemaakt.

Een andere toepassing van glycerine in huis is het schoonhouden van de woning. Door glycerine toe te voegen bij het wassen van ramen of spiegels beslaan deze minder snel. Glycerol voorkomt ook dat stof zich ophoopt en maakt het polijsten van oppervlakken gemakkelijker. Het geeft glans aan glazen voorwerpen en meubels, vooral donkere. Daarnaast wordt het vaak gebruikt om rubberen of kunststof voorwerpen op te knappen, zodat ze er weer fris uitzien.

Glycerine in cosmetica

De cosmetica-industrie is de sector waarin glycerine op industriële schaal het meest wordt gebruikt.
Deze verbinding is vooral een ingrediënt van cosmetica met hydraterende en verzachtende eigenschappen. Ze dient om droge huid te hydrateren en te herstellen en wordt daarom gebruikt in gezichtscrèmes, maar ook in hand- en voetcrèmes, lippenstiften en bodylotions. Ze is ook aanwezig in cosmetica voor de rijpere huid, omdat ze rimpels gladder maakt en de huid verstevigt. Bovendien maakt ze de huid elastischer, kalmeert ze irritaties en ontstekingen en verzacht ze verhoornde huid.

Glycerine is een ingrediënt van glycerinezeep, die wordt gebruikt door mensen met een delicate en gevoelige huid. Dankzij de hydraterende eigenschappen voorkomt dit type zeep dat de huid uitdroogt. Glycerine trekt vocht aan uit de diepere huidlagen en vertraagt of voorkomt zo overmatige uitdroging.

Glycerol wordt ook gebruikt in haarverzorging. Glycerine wordt aanbevolen voor zwak, breekbaar en pluizig haar. Het wordt vaak toegevoegd aan versterkende en gladmakende conditioners, haarmaskers en serums voor de haarpunten.

Glycerine kan ook de textuur van cosmetica verbeteren. Door haar toe te voegen aan huid- en haarverzorgingsproducten worden deze minder plakkerig en beter uitsmeerbaar. Bovendien voorkomt glycerine dat producten uitdrogen en vetten kristalliseren, en vergemakkelijkt ze het mengen van vetten met water.

Glycerine in de levensmiddelenproductie

Glycerol wordt ook in de levensmiddelenindustrie gebruikt. In producten komt het voor als ingrediënt met de aanduiding E422. Het wordt gebruikt om het juiste vochtgehalte in producten in te stellen en te behouden, bijvoorbeeld om te voorkomen dat brood uitdroogt. Doordat glycerol water bindt, werkt het ook conserverend: het beperkt de groei van schadelijke micro-organismen. Vanwege de zoete smaak wordt glycerol ook gebruikt als zoetstof en als verdikkingsmiddel, bijvoorbeeld bij de productie van likeuren.

Glycerine in de geneeskunde en farmacologie

In de farmaceutische industrie wordt glycerine vooral gebruikt voor de productie van laxeermiddelen. Zo werkt de stof zowel bij orale als bij rectale toediening. E422 komt ook voor in oogdruppels en preparaten voor de oorhygiëne, en in middelen voor de behandeling van huidziekten, wonden en brandwonden. Toevoeging van glycerol aan geneesmiddelen verbetert de smaak en de gladheid ervan. De verbinding is bovendien de grondstof voor nitroglycerine, een vaatverwijdend middel dat wordt gebruikt bij patiënten met coronaire hartziekte. In de geneeskunde wordt glycerol ook gebruikt voor het bewaren van sperma, omdat het de zaadcellen beschermt tegen bevriezingsschade. Als voedingssupplement wordt glycerol door sporters gebruikt om vochtverlies te beperken tijdens intensieve trainingen.

Glycerine in de industrie

In de industrie wordt glycerine vaak gebruikt als tussenproduct of oplosmiddel voor andere stoffen. Ze wordt bijvoorbeeld gebruikt in de vloeistoffen (liquids) voor e-sigaretten. De glycerine wordt door een verdamper verhit, waardoor een aerosol ontstaat die nicotine aan de gebruiker afgeeft. E422 speelt ook een belangrijke rol bij de productie van antivriesmiddelen voor textiel en wassen. Verder wordt het gebruikt bij de productie van harsen, verven, wassen, rem- en koelvloeistoffen, reinigingsmiddelen en diverse stoffen, en in de leerlooierij bij het drogen van leer. Glycerol wordt ook aangetroffen in explosieven en als tussenproduct in industriële chemische syntheses.

De glycerinemarkt

De glycerinemarkt kenmerkt zich door een grote flexibiliteit dankzij de diversiteit aan bronnen en toepassingsmogelijkheden. Er zijn verschillende soorten glycerine beschikbaar voor uiteenlopende behoeften – van natuurlijke glycerine uit plantaardige oliën, via zeer zuivere synthetische glycerine tot technische glycerine die als bijproduct van de biodieselproductie wordt verkregen. Deze diversiteit aan glycerineproducten maakt toepassing in uiteenlopende sectoren mogelijk – van farmacie en levensmiddelen tot cosmetica en technologie. Een productie die is afgestemd op specifieke kwaliteitsnormen is cruciaal, vooral in sectoren zoals de cosmetische en farmaceutische industrie, waar bijzonder hoge zuiverheidseisen gelden. Met de groeiende vraag naar biobrandstoffen en natuurlijke ingrediënten wordt glycerine ook een waardevolle schakel in de toeleveringsketen, wat haar belang op de huidige chemiemarkt alleen maar onderstreept.

Ons Sales Support-team ondersteunt handelspartners bij een vlotte en efficiënte afwikkeling van transacties en zorgt voor de hoogste servicestandaard. Het logistieke team verzorgt het transport en de financiële afdeling is verantwoordelijk voor alle financiële zaken rond de transactie. Geverifieerde glycerine is verkrijgbaar bij Foodcom.