De Europese markt voor plantaardige ingrediënten: soja en haver worden goedkoper, erwten worden duurder [1e editie van de Foodcom Plant-Based Market Brief]

Rond de overgang van oktober naar november vertoonde de markt voor plantaardige grondstoffen een duidelijke tweedeling. Soja, sojaschroot en haver werden goedkoper, omdat de recordoogst in de Verenigde Staten en de grote voorraden de prijzen omlaag drukten. Tegelijkertijd steeg de prijs van Canadese gele erwten, waaruit erwteneiwit wordt geproduceerd, omdat China en India deze sneller inkopen dan een jaar geleden. De zwakkere euro heeft de inkoopkosten uit Noord-Amerika opgedreven, terwijl op de achtergrond beslissingen over invoerrechten worden genomen die bepalend zijn voor de beschikbaarheid van erwten in het eerste kwartaal van 2027.

Marktoverzicht

Soja en sojaschroot werden de hele maand oktober goedkoper. De recordoogst in de VS woog zwaarder dan de hervatte aankopen door China, en de december-sojaschroot daalde op 3 november naar 318 USD per korte ton, het laagste niveau in tweeënhalve maand. Haver verloor de winst die het in september had geboekt en daalde in de loop van de maand met ongeveer 16%. Canadese gele erwten gingen de tegenovergestelde kant op en werden duurder, omdat de export naar China en India aanzienlijk sneller verloopt dan vorig jaar. De zwakkere euro heeft echter de kosten van Noord-Amerikaanse sojabonen en peulvruchten opgedreven, dus goedkopere grondstoffen betekenen niet automatisch lagere prijzen voor kopers in Europa.

Factoren die de prijzen beïnvloeden

Er gebeurde het meest op de sojamarkt. Het novembercontract op de beurs van Chicago sloot op 30 oktober af op 12,22 USD per bushel, 5,5% lager dan eind september, en de prijs van sojaschroot voor december daalde op 3 november tot 318 USD per korte ton, oftewel 11% in dezelfde periode. Het rapport van het USDA van oktober schatte de sojatoogst in de VS op een recordhoeveelheid van 4,56 miljard bushels, terwijl in Brazilië eind oktober al 53% van het areaal was ingezaaid. China is weer Amerikaanse sojabonen gaan kopen, maar op sojabonen uit de VS rust nog steeds een invoerheffing van in totaal ongeveer 13%, terwijl die voor Braziliaanse sojabonen slechts 3% bedraagt, waardoor de Chinese vraag het overschot niet kan opvangen.

Haver is sterk in prijs gedaald na de stijgingen in september, die werden veroorzaakt door zorgen over de oogst in Canada. Het decembercontract kostte op 2 november 348 cent per bushel, ongeveer 16% minder dan half oktober, en de grote voorraden uit het seizoen 2025/26 remmen een herstel af. Gele erwten in Canada kostten begin november 9,00–9,50 CAD per bushel af boerderij en de biedingen blijven stijgen. De euro is sinds eind september met 1,5% verzwakt ten opzichte van de Amerikaanse dollar (tot 1,1179) en met 3,0% ten opzichte van de Canadese dollar (tot 1,5623).

Product in de schijnwerpers: erwteneiwit

Er zijn momenteel meerdere factoren die de markt voor erwteneiwit beïnvloeden. Sinds eind september gelden er voor Chinese erwtenproteïne definitieve EU-antidumpingheffingen van 40,5% tot 67,1% voor een periode van vijf jaar, wat de Europese vraag naar producenten uit de EU, Canada en de VS zou moeten sturen. Tegelijkertijd vinden Canadese erwten steeds vaker hun weg naar andere bestemmingen: China en India kopen ze aanzienlijk sneller in dan een jaar geleden, en de Chinese opschorting van de extra invoerheffingen op Canadese erwten loopt op 31 december af. In Europa heeft Meala de productie van haar erwteneiwit met texturerende eigenschappen in fabrieken in Frankrijk en Duitsland meer dan verdrievoudigd. Hogere prijzen voor gele erwten en een zwakkere euro zullen waarschijnlijk doorwerken in de aanbiedingen voor eiwit; het is daarom de moeite waard hiermee rekening te houden bij het onderhandelen over contracten voor 2027.

Nieuws uit de sector

• Canadese ministers onderhandelen in China over een verlenging van de douanevrijstelling voor erwten. De Canadese minister van Handel verblijft van 3 tot en met 6 november in Peking en Shanghai, vergezeld door de minister van Landbouw. De Chinese opschorting van de extra invoerrechten op Canadese erwten en koolzaadmeel loopt af op 31 december. Als deze wordt verlengd, zullen gele erwten nog steeds naar China worden geëxporteerd, terwijl Europese verwerkers van erwteneiwit vanaf januari mogelijk met minder grondstoffen te maken krijgen.
• Oatly verlaagt zijn winstprognose voor 2026 vanwege vracht- en brandstofkosten. Het bedrijf verwacht nu een gecorrigeerde EBITDA van 16–20 miljoen USD in plaats van 25–35 miljoen USD, ondanks een omzetstijging van 9,1%. Haverdranken worden dus duurder door energie- en logistieke kosten, niet door haver, en leveranciers kunnen proberen deze kosten in de vorm van toeslagen door te berekenen aan klanten.
• Bunge en ADM bevestigen dat er geen tekort aan soja is. Bunge heeft de prognose voor de verwerking van soja naar beneden bijgesteld, terwijl ADM de prognose heeft verhoogd, omdat de winst uit de verwerking is gestegen dankzij het Amerikaanse beleid inzake biobrandstoffen. Soja wordt voornamelijk verwerkt tot olie, dus er zal waarschijnlijk nog steeds een overvloed zijn aan sojaschroot en grondstoffen voor soja-eiwit.

Waar u op moet letten

• Het besluit van Canada en China over de verlenging van de opschorting van de invoerrechten op erwten en koolzaadmeel, die op 31 december afloopt.
• Het tempo van de soja-import naar de EU, dat tot 18 oktober 3% lager lag dan een jaar eerder, en de voortgang van de zaaiwerkzaamheden in Brazilië.
• De stemming in de Landbouwcommissie van het Europees Parlement over de hervorming van de gemeenschappelijke marktordening voor landbouwproducten, die naar verwachting op 1 december plaatsvindt en waarin amendementen zullen worden opgenomen die het verbod op het gebruik van „vleesachtige” benamingen voor plantaardige producten uitbreiden.

Contact

Bent u van plan om begin 2027 erwteneiwit, soja of haverbestanddelen aan te kopen? Neem dan contact op met het team van Foodcom S.A.