- Matcha to drobno mielona zielona herbata o wysokiej koncentracji smaku, barwy i składników naturalnie występujących w liściach.
- Jej kraj pochodzenia kojarzony jest przede wszystkim z Japonią, choć dziś surowiec i produkty pokrewne pojawiają się także w innych regionach Azji.
- W produkcji żywności matcha znajduje zastosowanie nie tylko w napojach, ale również w cukiernictwie, produkcji lodów, suplementów i artykułów funkcjonalnych.
Matcha w ostatnich latach przestała być produktem niszowym zarezerwowanym dla miłośników japońskiej ceremonii herbacianej – dziś to rozpoznawalny składnik napojów, deserów i produktów premium. Z punktu widzenia rynku matcha łączy atrakcyjny wizerunek z szerokim potencjałem zastosowań, z punktu widzenia konsumenta jest natomiast synonimem jakości i natury. Co warto wiedzieć o tym produkcie, jakie są rodzaje matchy i jakie ma właściwości? Poniżej znajdziesz odpowiedzi na te pytania, a także dowiesz się, gdzie kupić matchę do celów handlowych lub produkcyjnych.
Czym jest matcha?
Matcha to specjalny rodzaj zielonej herbaty w formie bardzo drobnego proszku. Powstaje przez zmielenie odpowiednio uprawianych liści gatunku Camellia sinensis. W odróżnieniu od klasycznych herbat liściastych, nie przygotowuje się jej przez samo zaparzanie i odcedzanie liści – w tym przypadku spożywany jest cały sproszkowany liść. Przygotowany na bazie matchy napój ma intensywną barwę, wyrazisty smak i inną charakterystykę użytkową niż tradycyjna zielona herbata.
Matcha w proszku jest używana zarówno do przygotowywania napojów, jak i bywa stosowana jako dodatek do wypieków, lodów, deserów czy produktów funkcjonalnych. Tradycyjnie napój na bazie matchy przygotowuje się przez zmieszanie proszku z wodą o temperaturze 80-90°C za pomocą specjalnej miotełki zwanej chasen, w czarce o nazwie chawana.
Matcha – skąd pochodzi i jak powstaje?
Uznaje się, że kraj pochodzenia matchy to Japonia, choć przybyła do niej z Chin. To właśnie Japonia jest jednak najsilniej związana z historią produktu i jego kulturą – matcha jest używana w tradycyjnej ceremonii picia herbaty zwanej chanoyu. Państwo to jest też kojarzone z najbardziej cenionymi standardami jakości matchy. Regiony takie jak Uji, Nishio czy Shizuoka są dobrze znane w branży herbacianej i często stanowią punkt odniesienia przy ocenie klasy surowca. Matcha na eksport produkowana jest także m.in. w Chinach i Wietnamie.
Proces produkcji matchy ma ogromne znaczenie dla jakości gotowego produktu. Krzewy herbaciane są przed zbiorem zacieniane przy pomocy mat, co wpływa na skład chemiczny liści, ich kolor oraz smak. Po zbiorze liście są parowane, suszone i selekcjonowane. Następnie usuwa się z nich łodyżki i żyłki, a uzyskany materiał jest mielony na bardzo drobny proszek.
Matcha w proszku – rodzaje
W praktyce rynkowej najczęściej mówi się o dwóch głównych rodzajach matchy: ceremonialnej i kulinarnej.
Matcha ceremonialna to produkt najwyższej jakości, przeznaczony głównie do bezpośredniego picia. Powstaje z bardzo młodych liści. Cechuje ją jasny kolor żywej zieleni, gładka konsystencja, delikatniejszy smak i mniejsza goryczka. Ten typ wybierają najczęściej herbaciarnie, kawiarnie premium i osoby zainteresowane tradycjami azjatyckimi.
Matcha kulinarna natomiast jest przeznaczona do zastosowań technologicznych i gastronomicznych. Ma zwykle bardziej wyrazisty, nieco mocniejszy smak, dzięki czemu dobrze sprawdza się w deserach, wypiekach, kremach, lodach, koktajlach czy gotowych mieszankach do przygotowywania napojów.
W praktyce handlowej można spotkać również bardziej szczegółowe podziały, obejmujące różne poziomy intensywności barwy, konkretne regiony uprawy czy parametry dostosowane do danego zastosowania. Na uwagę zasługuje również organiczna matcha, która odpowiada na rosnące zainteresowanie produktami z certyfikowanych źródeł.
Jakie właściwości ma matcha?
Właściwości matchy są jednym z głównych powodów jej popularności. Produkt ten jest ceniony przede wszystkim za naturalne pochodzenie, intensywny kolor, charakterystyczny smak oraz zdrowotność, co świetnie wpisuje się w aktualne trendy rynkowe.
Z perspektywy sensorycznej matcha wyróżnia się roślinnym, świeżym aromatem, a także jasnozielonym kolorem i charakterystycznym smakiem. Są one skutkiem m.in. uprawy krzewów herbacianych w zacienieniu. Zahamowanie fotosyntezy sprawia, że liście zawierają więcej chlorofilu, a zawarta w nich teanina nie ulega przemianom do taniny. Dzięki temu zamiast charakterystycznego gorzkiego smaku herbaty matcha ma intensywny smak umami z nutami słodyczy i delikatną goryczką. Liście zawierają także więcej kofeiny.
Dla producentów i dystrybutorów istotne są także właściwości technologiczne. Matcha przyjmuje postać drobno zmielonego, jednorodnego proszku, który dobrze łączy się z wodą, mlekiem, napojami roślinnymi, cukrem, białą czekoladą czy bazami deserowymi. Może wpływać zarówno na smak, jak i na końcowy wygląd produktu.
Zastosowanie matchy w branży spożywczej i gastronomii
Jeszcze kilka lat temu matcha kojarzyła się głównie z ceremoniami przygotowywania tradycyjnej herbaty, jednak dziś jej zastosowanie jest znacznie szersze. W sektorze gastronomicznym wykorzystuje się ją do przygotowywania różnorodnych napojów: latte, koktajli, lemoniady, napojów sezonowych i autorskich kompozycji. W cukiernictwie sprawdza się w ciastach, musach, kremach, sernikach, makaronikach i czekoladach.
Dla przemysłu spożywczego matcha jest ciekawym składnikiem produktów funkcjonalnych, mieszanek premium oraz wyrobów kierowanych do świadomego konsumenta. Nadaje produktom wyrazisty kolor i modny profil smakowy, a jej obecność na etykiecie często podnosi postrzeganą wartość produktu. Może być stosowana w batonach, mieszankach do przygotowywania napojów, owsiankach instant czy suplementach.
Gdzie kupić matchę?
Zakup matchy powinien być poprzedzony oceną kilku kluczowych parametrów, takich jak:
- planowane zastosowanie końcowe – czy ma to być matcha premium do napojów, czy jeden z wielu składników produktu?
- kolor – im żywsza i bardziej intensywna zieleń, tym zazwyczaj wyższa jakość oraz lepsza percepcja produktu przez klienta końcowego;
- smak i aromat – dobra matcha nie powinna być w smaku płaska ani zbyt agresywnie gorzka;
- struktura proszku – zbyt gruba frakcja może pogarszać rozpuszczalność i odczucia podczas spożycia;
- transparentność pochodzenia i dokumentacja potwierdzająca jakość.
Przy kupowaniu matchy do zastosowań przemysłowych ważna jest także: stabilność dostaw, możliwość zamówień hurtowych, powtarzalność partii, wsparcie przy doborze odpowiedniego wariantu i elastyczność w zakresie oferty. Dostawcą cieszącym się dużą wiarygodnością na rynku jest Foodcom S.A. Firma oferuje opcje długoterminowej współpracy ze wsparciem handlowym, terminowością i dostępem do szerokiego portfolio surowców.
Matcha dobrze wpisuje się w kilka silnych trendów – jest atrakcyjna wizualnie, odpowiada na zainteresowanie produktami inspirowanymi Azją i kuchnią świata, a także korzysta z mody na wyraziste składniki premium. Dla firm oznacza to możliwość budowania nowych kategorii produktowych lub odświeżania już istniejących linii. Dodatek matchy może wyróżnić ofertę kawiarni, rozszerzyć asortyment producenta deserów albo nadać nowy charakter marce detalicznej.
