- Xanthaangom, ook bekend als xanthaan of E415, is een polysacharide dat wordt verkregen door fermentatie met de bacterie Xanthomonas campestris.
- Dit ingrediënt wordt onder meer als levensmiddelenadditief gebruikt om emulsies en suspensies te verdikken en te stabiliseren, en om viskeuze oplossingen te vormen in zowel koud als warm water.
- Op de markt zijn verschillende deeltjesgroottes verkrijgbaar, waaronder 80 mesh en 200 mesh, evenals glutenvrije xanthaangom voor specifieke toepassingen.
Xanthaangom is een van de veelzijdigste levensmiddelenadditieven in de moderne industrie. In de praktijk wordt dit ingrediënt overal gebruikt waar een gelijkmatige textuur, productstabiliteit en eenvoudige regeling van de viscositeit essentieel zijn – van sauzen en desserts in de levensmiddelenindustrie tot crèmes en gels in de cosmetische industrie.
Xanthaangom – wat is het?
Xanthaangom is een hoogmoleculair polysacharide dat wordt verkregen door fermentatie van koolhydraten met stammen van de bacterie Xanthomonas campestris. Zo wordt het gedefinieerd in zowel de EU-regelgeving inzake levensmiddelenadditieven als de regelgeving van de Amerikaanse FDA. Het wordt in de handel gebracht onder de namen xanthaan, xanthaangom of met de additiefcode E415.
Het product bestaat uit glucose, mannose en glucuronzuur. Het wordt doorgaans geproduceerd uit maïs, tarwe of suikerriet, die een bacteriële fermentatie ondergaan. Het verkregen xanthaan wordt gezuiverd om vreemde deeltjes en andere micro-organismen te verwijderen, en vervolgens gedroogd en gemalen.
Eigenschappen van xanthaangom
Xanthaangom is een wit of gelig, vrij vloeiend poeder met een neutrale geur, dat goed oplosbaar is in water en andere vloeistoffen. Het behoort tot de hydrocolloïden – in een waterig milieu zwelt het op tot een viskeuze oplossing. Het lost op in zowel warme als koude vloeistoffen, binnen een breed pH-bereik. Het vertoont pseudoplastisch gedrag: onder schuifspanning wordt het dunner, en zodra de spanning wegvalt, herstelt het snel zijn oorspronkelijke viscositeit. Het is ook hygroscopisch, wat betekent dat het vocht kan opnemen. In mengsels voorkomt het bezinking van deeltjes en houdt het deze in suspensie in de vloeistof.
De belangrijkste industriële eigenschappen van xanthaangom komen voort uit zijn textuurmodificerende werking. Xanthaan fungeert als:
- stabilisator,
- emulgator,
- verdikkingsmiddel,
- een stof die de vorming van suspensies of schuim bevordert,
- textuurverbeteraar of middel dat ontmenging tegengaat.
Soorten xanthaangom – waar moet u op letten?
De soorten E415 die op de markt verkrijgbaar zijn, zijn geen verschillende chemische varianten, maar kwaliteiten die verschillen in prestatieparameters zoals zuiverheid, viscositeit, conformiteit met specifieke normen en deeltjesgrootte. Voor veel producenten is vooral de deeltjesgrootte belangrijk: die beïnvloedt hoe snel de grondstof dispergeert en hoe gemakkelijk ze zich tijdens het productieproces laat mengen.
In commerciële aanbiedingen staan vaak aanduidingen als 80 mesh en 200 mesh – deze termen verwijzen naar de deeltjesgrootteverdeling van het materiaal. Er zijn varianten met verschillende fijnheid op de markt, bijvoorbeeld 99% door 80 mesh en 92% door 200 mesh. Een fijnere fractie zorgt doorgaans voor een snellere en gelijkmatigere dispersie van het poeder in het mengsel.
Glutenvrije xanthaangom
Xanthaangom wordt het vaakst gebruikt in bakkerijproducten en glutenvrije producten. In glutenvrije recepten ontbreekt het natuurlijke eiwitnetwerk dat zorgt voor elasticiteit en het vasthouden van gas, en daarom wordt vaak xanthaangom ingezet. In deze producten verbetert het de deegstructuur en de kwaliteit van het gebak – bij de juiste dosering en hoeveelheid water kan het het gasvasthoudend vermogen vergroten en zo het volume en de zachtheid van het gebak verbeteren.
Toepassingen van xanthaangom
Xanthaangom wordt veel gebruikt in de levensmiddelenindustrie, met name in de zoetwaren-, bakkerij- en functionele voedingsmiddelensector. Het komt ook voor in cosmetica, met name in tandpasta’s, gels en crèmes.
Andere toepassingen zijn onder meer:
- de olie- en gasindustrie – als component van boorvloeistoffen;
- de farmaceutische industrie – als verdikkingsmiddel, om de afgifte van de werkzame stof uit een tablet te vertragen en als bestanddeel van beschermende preparaten en kunstspeeksel;
- gebruik als ingrediënt in verven, textielverven, fungiciden, meststoffen en lijmen.
Xanthaangom in levensmiddelen
De meest voor de hand liggende toepassing van xanthaangom is in levensmiddelen. Het wordt het vaakst gebruikt als stabilisator, emulgator, verdikkingsmiddel en suspensiemiddel. In de praktijk betekent dit dat het breed wordt ingezet waar een gelijkmatige consistentie en minder ontmenging belangrijk zijn. Het werkt binnen een breed pH-bereik en is bovendien bestand tegen temperatuurschommelingen, wisselende zoutconcentraties, enzymatische activiteit en sterilisatie- of pasteurisatieprocessen.
Xanthaangom komt onder meer voor in:
- sauzen en dressings,
- mayonaise, mosterd,
- instantmixen,
- desserts, ijs en vullingen,
- yoghurt, kwark, kefir,
- jam en gelei,
- dranken,
- conserven,
- bakkerijproducten,
- plantaardige producten.
Technologisch gezien helpt xanthaangom in levensmiddelen deeltjes in suspensie te houden, verbetert het de textuur en stabiliseert het het water-vetsysteem. Dit is vooral belangrijk in producten voor vegetariërs en veganisten en in caloriearme levensmiddelen, waarin de toevoeging van vet onvoldoende is voor de juiste textuur. Xanthaangom kan dienen als vervanger van gelatine, eieren of meel en zetmeel, en verdikt en stabiliseert het product.
Levensmiddelen met xanthaangom hebben niet alleen een betere textuur, maar zijn ook beter bestand tegen enzymen die de producteigenschappen veranderen en tegen temperatuurschommelingen, zoals verhitten, invriezen en ontdooien.
Xanthaangom in cosmetica
In cosmetica fungeert xanthaangom als textuurmiddel, emulsiestabilisator en geleermiddel. Het kan worden gebruikt in concentraties van 0,01% tot 10%. Het helpt bij het regelen van de viscositeit, het combineren van ingrediënten uit verschillende fasen, het behouden van de homogeniteit van de formule en het vergemakkelijken van aanbrengen en doseren.
Dit ingrediënt komt veel voor in tandpasta, gels en huidverzorgingscrèmes, reinigingsproducten, lotions, make-upremovers en haarverzorgingsproducten.
Xanthaangom – waar te koop?
Dat hangt af van uw behoeften en de schaal van toepassing. Bij industrieel gebruik zijn de belangrijkste factoren de kwaliteitsparameters, de consistentie tussen partijen, de technische documentatie en de beschikbaarheid van varianten die zijn afgestemd op het productieproces.
Gezien de seizoensgebonden vraag naar xanthaangom en de groeiende populariteit ervan door de toenemende productie van glutenvrije en veganistische levensmiddelen, is een constante beschikbaarheid van de grondstof cruciaal. In het B2B-segment is Foodcom S.A. een van de meest vertrouwde leveranciers; het bedrijf biedt xanthaangom uit geverifieerde bronnen in verschillende deeltjesgroottes aan.
Deze grondstof combineert meerdere belangrijke technologische functies: ze verdikt, stabiliseert, verbetert de textuur en bevordert de homogeniteit van het product. Als E415 is ze goed ingebed in de levensmiddelenwetgeving, veilig voor de gezondheid en breed gebruikt door producenten van levensmiddelen en cosmetica. Haar voordeel ligt in haar veelzijdigheid – xanthaangom werkt zowel in tandpasta als in glutenvrije levensmiddelen goed en vervult haar functies uitstekend in producten met uiteenlopende pH-waarden en temperaturen.
