Traceerbaarheid – wat is dat?
Traceerbaarheid, oftewel traceability, is de mogelijkheid om een product, grondstof of ingrediënt te volgen door de opeenvolgende fasen van productie, verwerking en distributie. In de levensmiddelen- en diervoedersector maakt dit het onder meer mogelijk om vast te stellen van welke leverancier een bepaald product of een bepaalde grondstof afkomstig is en aan welke zakelijke afnemer het vervolgens is geleverd.
In de Europese Unie moet de traceerbaarheid van levensmiddelen en diervoeders in alle fasen van de productie, verwerking en distributie gewaarborgd zijn. Marktdeelnemers moeten in staat zijn hun directe leverancier te identificeren, evenals het bedrijf waaraan zij het product hebben geleverd. Dit principe wordt vaak aangeduid als „one step back – one step forward“, oftewel „één stap terug – één stap vooruit“.
Traceerbaarheid maakt het gemakkelijker om de bron van een probleem vast te stellen en te bepalen welke producten en afnemers hierdoor getroffen kunnen worden. In geval van een risico of non-conformiteit maakt dit een efficiëntere uitvoering van controlemaatregelen mogelijk, en indien nodig ook een gerichte terugroeping van het product. Het traceerbaarheidssysteem op zich garandeert echter geen productveiligheid – het is een hulpmiddel ter ondersteuning van de controle en het beheer van dergelijke situaties.
Veelgestelde vragen
Hoe werkt traceerbaarheid in de toeleveringsketen?
Het traceerbaarheidssysteem is gebaseerd op het koppelen van een product aan informatie over de doorstroming ervan door de toeleveringsketen. Een onderneming dient te kunnen aangeven van wie zij een bepaald product of een bepaalde grondstof heeft ontvangen en aan welke zakelijke afnemer dit vervolgens is geleverd.
In de praktijk kan deze informatie onder meer worden gekoppeld aan leveringsdocumenten, gegevens van zakenpartners, leveringsdata en lot- of zendingsnummers. De algemene verplichting om de volgende afnemer te identificeren houdt niet in dat bij gewone detailhandel de individuele eindconsument moet worden geïdentificeerd.
Welke informatie is nodig om de traceerbaarheid te waarborgen?
De omvang van de vereiste informatie hangt af van het soort product en de daarop van toepassing zijnde regelgeving. Uitgangspunt is dat de leverancier en de volgende zakelijke ontvanger van het product kunnen worden geïdentificeerd.
In sommige sectoren zijn de vereisten gedetailleerder. Bij zendingen van levensmiddelen van dierlijke oorsprong die onder de desbetreffende EU-voorschriften vallen, zijn bijvoorbeeld aanvullende gegevens vereist, zoals een nauwkeurige beschrijving en de hoeveelheid van de levensmiddelen, de gegevens van de betrokken partijen, de verzenddatum en de identificatiecode van de partij of zending.
Is traceerbaarheid verplicht in de levensmiddelenindustrie?
Ja. In de Europese Unie moet de traceerbaarheid van levensmiddelen, diervoeders, dieren die voor de productie van levensmiddelen worden gebruikt en bepaalde stoffen die bestemd zijn om aan levensmiddelen of diervoeders te worden toegevoegd, in alle stadia van de productie, verwerking en distributie worden gewaarborgd.
Voor bepaalde productcategorieën gelden aanvullende, meer gedetailleerde eisen met betrekking tot traceerbaarheid.
Wat is het verschil tussen traceerbaarheid en een partijnummer?
Een partijnummer kan een van de elementen zijn die de traceerbaarheid ondersteunen. Door middel van een partijmarkering kan een product aan een specifieke productiepartij worden gekoppeld, terwijl traceerbaarheid een breder informatiesysteem omvat waarmee de stroom van het product tussen de opeenvolgende deelnemers in de toeleveringsketen kan worden gevolgd.
Het partijnummer op zich vormt dus geen volledig traceerbaarheidssysteem.
Hoe ziet traceerbaarheid er in de praktijk uit in de B2B-handel?
Een handelsonderneming die bijvoorbeeld een voedselgrondstof inkoopt, dient te kunnen vaststellen van welke leverancier een bepaald product afkomstig was en aan welke zakelijke afnemers het vervolgens is geleverd. Mocht een bepaalde levering niet aan de vereisten voldoen, dan kan aan de hand van de informatie over de productstroom sneller worden vastgesteld welke afnemers mogelijk door het probleem worden getroffen.
In de praktijk kunnen partijmarkeringen, transport- en handelsdocumenten, evenals gegevens over leveringen en afnemers samen een overzicht vormen waarmee de productstroom kan worden getraceerd.
